Η καταστροφή της Notre Dame το 2019 ήταν κάτι παραπάνω από την απώλεια ενός κτιρίου – ήταν ένα σοκ για την ευρωπαϊκή μας ταυτότητα. Μετά την τέφρα, γεννήθηκε το θεμελιώδες ερώτημα:
• Η αποκατάσταση «όπου ήταν και όπως ήταν» ή μια νέα δημιουργική σύνθεση;
• Ποια περίοδο επιλέγουμε για την αποκατάσταση; Τον 13ο αιώνα, ή τον 19ο του le-Duc;
Το Δίλημμα: Είδαμε προτάσεις που προκάλεσαν θύελλα: πισίνες, λούνα-παρκ, βάσεις πυραύλων! Αυτό είναι αρχιτεκτονική; Ή μήπως είναι μια «επικίνδυνη απουσία αντίληψης μνήμης»;
Η Επιστροφή στην Ηθική: Ευτυχώς, η Γαλλική Γερουσία έβαλε τέλος στην ασυδοσία: Η Νοτρ Νταμ θα επανέλθει στην «τελευταία γνωστή κατάσταση» πριν την πυρκαγιά.
Υπάρχει «συνταγή» στην αποκατάσταση των μνημείων;
Η απάντηση είναι όχι. Η αποκατάσταση δεν είναι δόγμα. Κάθε μνημείο είναι μοναδικό. Η επιλογή εξαρτάται από:
• τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.
• τις προσδοκίες των κοινωνιών.
• τον αρχιτεκτονικό διάλογο.
Ανάμεσα στην αποκατάσταση “ως έχει” και στη νέα δημιουργική σύνθεση, ο ρόλος μας είναι να επιλέγουμε ενημερωμένα, μετρημένα και υπεύθυνα, αφήνοντας χώρο στις επόμενες γενιές να διαβάσουν —και αν χρειαστεί να διορθώσουν— τις δικές μας πράξεις.
Το Ζητούμενο: Να υπάρχει συνεκτική αφήγηση. Μια σαφής, ειλικρινής σχέση παλιού–νέου, όπου το νέο υποστηρίζει, δεν υποκαθιστά το παλαιό. Εκεί που δεν υπάρχει «συνταγή», υπάρχει δεοντολογία. Αυτή είναι το ασφαλέστερο θεμέλιο.
Ευχαριστώ πολύ τη φίλη Γεωργία Πετροπούλου για την τιμητική πρόσκληση να συμμετέχω σε αυτή την εκδήλωση.