Ολοκληρώθηκαν με μεγάλη επιτυχία οι εργασίες του «ECOFORUM 2026: Κλιματική Ανθεκτικότητα και Βιώσιμη Ανάπτυξη», με κύριο θέμα την διαχείριση του νερού, τις παράκτιες πόλεις, τη βιώσιμη κινητικότητα και τη χρηματοδότηση έργων που πραγματοποιήθηκε στις 7 και 8 Οκτωβρίου 2026 στο Κτήριο Β1 του Νέου Λιμένα Πατρών.
Το συνέδριο διοργανώθηκε από τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Νομού Αχαΐας (ΣΑΝΑ), με συνδιοργανωτές την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, την Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ), τον Δήμο Ερυμάνθου, το Επιμελητήριο Αχαΐας και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Δυτικής Ελλάδας.
Ακολουθεί η εναρκτήρια τοποθέτησή μου, όπως παρουσιάστηκε κατά την έναρξη του συνεδρίου:
Θέμα: «Το νερό ως στρατηγικός πόρος για την ανθεκτικότητα»
Κύριε Υπουργέ,
Αξιότιμοι εκπρόσωποι της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης,
Αγαπητοί συνάδελφοι, εκπρόσωποι των επιστημονικών και τεχνικών φορέων,
Κυρίες και κύριοι,
Εκ μέρους της Οργανωτικής Επιτροπής και του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Νομού Αχαΐας, σας καλωσορίζω στο ECOFORUM 2026.
Για τις επόμενες δύο ημέρες, η Πάτρα και η Δυτική Ελλάδα γίνονται το επίκεντρο του διαλόγου για την Κλιματική Ανθεκτικότητα και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Σήμερα, στην 1η Ημέρα του Συνεδρίου, εστιάζουμε στον πιο κρίσιμο, αλλά παράλληλα και πιο ευάλωτο φυσικό μας πόρο: το νερό.
Ως αρχιτέκτονες και πολεοδόμοι, έχουμε μάθει να σχεδιάζουμε με γνώμονα τη μορφή, τη λειτουργία και την αισθητική. Σήμερα, όμως, η κλιματική πραγματικότητα μας επιβάλλει να σχεδιάζουμε με έναν νέο, αδυσώπητο περιορισμό: τη διαθεσιμότητα των φυσικών πόρων.
Η πίεση της ραγδαίας αστικοποίησης εξαντλεί τους υδροφόρους ορίζοντες, η κλιματική μεταβλητότητα μειώνει δραματικά τις βροχοπτώσεις και το κόστος της αδράνειας —οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό— είναι πλέον δυσβάσταχτο.
Το νερό δεν είναι απλώς ένας φυσικός πόρος· είναι ένα δημόσιο και κοινωνικό αγαθό, ο αόρατος ιστός που κρατά τις πόλεις μας ζωντανές, τον πρωτογενή μας τομέα παραγωγικό και τις τοπικές μας κοινωνίες ανθεκτικές.
Η Σκληρή Πραγματικότητα: Το Νερό που Χάνουμε
Κυρίες και κύριοι,
Όταν μιλάμε για λειψυδρία, τείνουμε να κοιτάμε τον ουρανό και να μετράμε τις ημέρες βροχής. Όμως, η αλήθεια είναι πιο σύνθετη.
Η λειψυδρία στα αστικά μας κέντρα δεν είναι μόνο πρόβλημα έλλειψης βροχής, είναι, σε μεγάλο βαθμό, πρόβλημα διαχείρισης και κατάστασης των υποδομών μας.
Στην Ελλάδα, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι οι τεράστιες ποσότητες νερού που χάνονται καθημερινά.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΔΕΥΑ, πολλές δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης στη χώρα μας χάνουν σχεδόν το μισό νερό που αντλούν, πριν αυτό φτάσει καν στη βρύση του καταναλωτή, λόγω της παλαιότητας των σωληνώσεων και των αφανών διαρροών.
Ενώ σε διεθνή πρότυπα, όπως αυτό της Σιγκαπούρης, θεωρείται αποτυχία να χάνεται το 5% του νερού, εμείς στην Ελλάδα παλεύουμε με δίκτυα που παρουσιάζουν απώλειες από 30% έως 50%, ενώ σε ορισμένες περιοχές το ποσοστό αγγίζει το 60%.
Αυτό σημαίνει ότι, για κάθε δύο λίτρα που αντλούμε με τεράστιο ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος, το ένα χάνεται αόρατα στο υπέδαφος.
Αντίστοιχα, στις νησιωτικές και παράκτιες περιοχές επενδύονται τεράστια ποσά σε αφαλατώσεις, αλλά το νερό αυτό διοχετεύεται συχνά σε προβληματικά δίκτυα, με αποτέλεσμα να ακυρώνεται ένα σημαντικό μέρος της προσπάθειας.
Η τεχνολογία και η ψηφιοποίηση, με εργαλεία όπως οι έξυπνοι υδρομετρητές, αποτελούν ένα απαραίτητο πρώτο βήμα.
Γιατί, πολύ απλά, δεν μπορείς να διαχειριστείς ό,τι δεν μπορείς να μετρήσεις.
Αρχιτεκτονική, Πολεοδομία και «Υδατική Ευαισθησία»
Η απάντηση στη λειψυδρία δεν είναι μόνο τεχνική.
Είναι βαθιά αρχιτεκτονική και πολεοδομική.
Οφείλουμε να επανασχεδιάσουμε τις πόλεις μας με «υδατική ευαισθησία» (Water-Sensitive Urban Design). Να εξετάσουμε πώς τα αστικά μας κέντρα μπορούν να λειτουργήσουν ως «Πόλεις-Σφουγγάρια»:
• Με διαπερατά υλικά σε δρόμους και πεζοδρόμια, που επιτρέπουν τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα.
• Με πράσινες στέγες και κήπους βροχής, που συγκρατούν τα όμβρια ύδατα και μετριάζουν το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας.
• Με συστήματα αποκεντρωμένης επεξεργασίας και ανακύκλωσης «γκρίζου» νερού —από νιπτήρες και ντους— για δευτερεύουσες χρήσεις, καθώς και με τη συλλογή του βρόχινου νερού σε επίπεδο κτιρίου και γειτονιάς.
Πρόσφορο Έδαφος για Διάλογο: Τέσσερις Άξονες προς Συζήτηση με τους Ειδικούς
Ως επιστημονικά υπεύθυνοι αυτού του συνεδρίου, δεν ερχόμαστε να επιβάλουμε έτοιμες λύσεις. Καταθέτουμε, όμως, τέσσερις κρίσιμους άξονες πολιτικής, ως τροφή για σκέψη και αντικείμενο διαβούλευσης με τους διακεκριμένους επιστήμονες και ειδικούς που θα βρεθούν στο βήμα τις επόμενες ώρες:
• 1ος Άξονας – Μετάβαση σε Έξυπνα Δίκτυα: Πώς και με ποιο χρονοδιάγραμμα μπορεί να προχωρήσει η υποχρεωτική χρήση έξυπνων μετρητών, ώστε να εντοπίζονται οι αφανείς διαρροές άμεσα και όχι μετά από μήνες;
• 2ος Άξονας – Θεσμικό Πλαίσιο για το «Γκρίζο Νερό»: Είναι ώριμες οι συνθήκες για την αναθεώρηση του Οικοδομικού Κανονισμού, ώστε τα νέα δημόσια και μεγάλα ιδιωτικά κτίρια να ενσωματώνουν υποχρεωτικά συστήματα ανακύκλωσης νερού;
• 3ος Άξονας – Ζώνες Χαμηλών Απωλειών στις ΔΕΥΑ: Πώς μπορούν οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης να χρηματοδοτηθούν στοχευμένα για τον διαχωρισμό των πόλεων σε ελεγχόμενες ζώνες πίεσης (DMA), ώστε οι βλάβες να εντοπίζονται άμεσα και με ακρίβεια;
• 4ος Άξονας – Κίνητρα Υδατικής Αποδοτικότητας και Αλλαγή Κουλτούρας: Πώς διαμορφώνουμε ένα πλαίσιο κινήτρων —π.χ. μέσω μειώσεων στα δημοτικά τέλη ή πιστοποιήσεων για κτίρια που εξοικονομούν νερό— ώστε να καλλιεργήσουμε μια νέα συλλογική κουλτούρα σεβασμού προς το νερό, προστατεύοντας παράλληλα τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες;
Αυτά τα ερωτήματα δεν είναι θεωρητικά. Ελπίζουμε ότι, μέσα από τις εισηγήσεις και τα τραπέζια διαλόγου του ECOFORUM 2026, θα προκύψουν οι απαντήσεις που χρειάζεται η Αυτοδιοίκηση.
Κυρίες και κύριοι,
Τα θέματα που ανοίγουμε σήμερα για το νερό, τα φράγματα και τον πολεοδομικό σχεδιασμό συνδέονται άρρηκτα με όσα θα μας απασχολήσουν αύριο, στη 2η Ημέρα του Συνεδρίου: τη διάβρωση των ακτών της Αχαΐας, την ανύψωση της στάθμης της θάλασσας, τη βιώσιμη κινητικότητα και την ανάπλαση του παραλιακού μας μετώπου.
Θα ήθελα, όμως, να κλείσω με μια ειλικρινή έκκληση, ιδιαίτερα προς τους εκπροσώπους της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που βρίσκονται σήμερα μαζί μας.
Στην Ελλάδα, το διαχρονικό παράπονο της επιστημονικής κοινότητας είναι ότι στα συνέδρια πολλοί μιλούν, αλλά λίγοι ακούν. Έχουμε συνηθίσει τους θεσμικούς εκπροσώπους να απευθύνουν έναν τυπικό χαιρετισμό και, στη συνέχεια, να αποχωρούν πριν ξεκινήσει η ουσιαστική συζήτηση.
Σήμερα, σας ζητώ να κάνουμε τη διαφορά. Σας καλώ να παραμείνετε. Να ακούσετε τους επιστήμονες, τους τεχνοκράτες, τους ανθρώπους που βρίσκονται στο πεδίο και διαθέτουν την τεχνογνωσία.
Οι αποφάσεις που καλείστε να λάβετε αύριο για τις υποδομές και το μέλλον του τόπου μας δεν μπορούν να ληφθούν εν κενώ. Χρειάζονται τη γνώση που παράγεται σε αίθουσες όπως αυτή.
Το νερό που χάνεται στις διαρροές είναι το νερό που θα μας λείψει αύριο. Και ο χρόνος που χάνεται χωρίς να ακούμε τους ειδικούς είναι χρόνος που στερούμε από το μέλλον των πόλεών μας.
Σας ευχαριστώ θερμά και κηρύσσω την έναρξη των εργασιών του ECOFORUM 2026.
Καλή και ουσιαστική επιτυχία στις εργασίες μας!